Soba Zehirlenmesi

Ankara kömür uyarıyor! Soba (Kömür) zehirlenmeleri her yıl onlarca kişinin canını alıyor. Her yıl kış aylarında duymaya alışık olduğumuz soba zehirlenmeleri gerekli özen gösterildiği taktirde önlenebilir ölümlerdir. Yazımıza devam etmeden önce eğer bir soba zehirlenmesi durumundan kuşku duyuyorsanız, kendinizi bu yazıyı okuyacak kadar iyi hissediyor olsanız dahi hemen bir sağlık kuruluşunuza gitmenizi tavsiye ederiz. Soba zehirlenmesi çoğu zaman ölümle sonuçlanan ancak kimi durumlarda sakat bırakan oldukça tehlikeli bir zehirlenme çeşididir.

Soba zehirlenmesi yaşayan kişilerde derin bir uyku hali görülür. Kişi yarı ayık bir vaziyette zehirlendiğinin farkında olsa bile çoğu zaman kalkıp kendisini kurtaramaz. Oysa kaliteli kömür kullanımı, bacanın sürekli temizliği, soba eklenti yerlerinin devamlı kontrolü gibi bir çok önlemle soba zehirlenmelerinin önüne geçilebilir. Peki ne sebep olmaktadır soba zehirlenmesine buyun birlikte göz atalım.

SOBA ZEHİRLENMESİ NASIL OLUR

Soba zehirlenmesi nasıl olur sorusuna cevap vereceğiz ancak bunun için kömürün yapısını da bilmek gerekir. Kömür içerisinde karbonmonoksit gazı bulunduran bir maden türüdür. Uzun yıllardır insanlar tarafından toprak altından çıkarılmakta, işlenmekte ve ısınma, ulaşım (eski trenler), aydınlanma gibi bir çok alanda kullanılmaktadır. Kömür yer tabakasına en yakın yerde bulunmaktadır. Toprağın ve madenin yapısı gereği her kömürün temelinde karbonmonoksit gazı bulunmaktadır. Bu gaz sonradan eklenemez yada kömürün yapısından bir müdahale ile çıkarılamaz.

Burada önemli olan kömürün içeriğinde bulunan gaz yoğunluğunun ne kadar olduğudur. Örneğin ülkemizde de çıkartılan yerli kömürlerde gaz yoğunluğu %75 – %80 düzeyindeyken ithal (Sibirya) kömürlerinde bu oran %25 seviyesindedir. Dolayısı ile gaz yoğunluğu fazla olan kömürlerin zehirleme olasılığı oldukça yüksektir. Kaldı ki ithal kömürler arasında bile kaliteli olmayan kömürlerde zehirlenme olmasa bile uzun süreli solumalarda astım, bronşit gibi bir çok solunum yolu enfeksiyonu görünmektedir. Ankara atakaş kömür güvenilir bir kömür markasıdır. Hastalık belirtileri çocuk ve yaşlı bireylerde çok kısa sürede ortaya çıkarken, daha genç kimselerde zamana bağlı hasarlar bırakır.

SOBA ZEHİRLENMESİNE NEDEN OLAN GAZ

Soba zehirlenmesine neden olan gaz ın karbonmonoksit gazı olduğunu söylemiştik. Kömür yanmaya başladığında karbonmonoksit gazı kendiliğinden açığa çıkar. Birde soba tüterse bu gaz kapalı ortamda ciddi tehtit yaratır. Yeteri kadar ortama karışıp solunan gazın sadece 30 dakikada yetişkin bir insanı rahatlıkla öldürdüğü bilinen bir gerçektir. Böyle bir talihsizlikle karşılaşmamanın yolu düzenli baca temizliği ve kaliteli kömür kullanımdan geçmektedir. Kişiler sobanın kurulu olduğu odada uyumayarak farklı bir bireysel tedbir daha alabilirler.

Soba zehirlenmesine neden olan gaz mutlaka tıbbi müdahale gerektirir. Bir şekilde böyle bir zehirlenmeye maruz kaldıysanız yapmanız gereken ilk şey sakin olmak olacaktır. Eğer ayağa kalkabilecek durumdaysanız hemen pencereleri açarak ortamı havalandırın. Derhal 112 acil servisten soba zehirlenmesine neden olan gazdan etkilendiğinizi söyleyip destek isteyin. Acil servis ekibi evinize ulaşana kadar başka bir yakınınız varsa gazdan zehirlenen uyuyorsa uyandırmaya çalışın. Balkon pencere önü gibi oksijene rahatlıkla ulaşılabilecek yerlere yakınlarınızı sürüyerek taşıyabilirsiniz. Fiziksel durumunuz bunun için müsait değilse derhal apartman komşularınızdan yardım isteyin.

SOBA ZEHİRLENMESİ NEDEN OLUR

Yapılan araştırmalar soba zehirlenmesi neden olur sorusuna açıkça cevap vermektedir. Maalesef çoğu kişi soba yandığı sürece hiçbir şekilde baca temizliğini aklına bile getirmemektedir. Bacasını hiç temizletmeden 5 – 10 yıl kullanan bir çok kişi vardır. Baca tamamen tıkanıp bütün dumanı içeri verene kadar insanların profesyonel destek almadığı bilinen bir gerçektir.

Halbuki bacaların her yıl soba kurulmadan uzman kişiler tarafından temizlenmesi gerekmektedir. Soba normal işlevini yerine getiriyor olsa bile bir gece siz uykudayken sorun çıkartmayacağı kesin değildir. Bacalar güvercin girmesi, zamana bağlı kirlilik gibi bir çok sebepten tıkanmaktadır. Her sene yapılan kontroller sizi olası bir zehirlenmeden koruyacaktır.

SOBA ZEHİRLENMESİ BELİRTİLERİ

Soba zehirlenmesi belirtileri arasında hemen hemen bütün solunum yolu zehirlenmelerinde görülen bulantı, kusma, nefes alamama, uyku hali, şuur kaybı, iç organlarda yanma belirtileri baş göstermektedir. Bunlardan birini yada bir kaçını yaşıyorsanız sizde sobadan zehirlenmiş olabilirsiniz. Hemen açık havaya çıkarak 112 servisinden destek isteyiniz.

Soba zehirlenmelerinde biran kendinizde olsanız bile gittikçe kötüleşmeniz muhtemeldir. Bu nedenle sağlık kuruluşuna asla kendi aracınız ile gitmeyin. Başınıza gelebilecek bir uyuma hali yada şuur kaybı sizin ve trafikte bulunan diğer insanların canını daha fazla tehlikeye atar.

SOBA ZEHİRLENMESİNE NEDEN OLAN RÜZGAR LODOS

Her türlü tedbirimizi almış olsak bile bazen soba zehirlenmeleri çevresel faktörlere bağlı olarak da yaşanabilir. Güneybatıdan esen bir rüzgar olan lodos her yıl yüzlerce kişinin sobadan zehirlenmesine sebep olmaktadır. Soba zehirlenmesine neden olan rüzgar olarak nam salan lodos çevresel zehirlenme faktörüdür. Zaten kirli – tıkalı olan bacalarda lodos rüzgarının esmesi ile zehirlenme olasılığı oldukça artmaktadır.

Lodos bilindiği üzere sert rüzgarlar arasında yer alır. Kışın daha sık görülen bu rüzgar bacaların karbonmonoksit gazını yukarı çekme işlevini yerine getirememesine sebep olur. İşin gerçeği siz üzerinize düşen her şeyi yaptıysanız, bütün tedbirlerinizi aldıysanız bile kuvvetli ve uzun süreli bir lodos esintisi nedeni ile zehirlenmeniz muhtemeldir. Ancak unutmayın sizin zehirlenme ihtimaliniz tedbir almayan, bacasını temizletmeyen kişilerden en az on kat daha düşüktür. Yine aynı yere geldik. Soba zehirlenmeleri önlenebilir. Bunun için tedbir, tedbir, tedbir!…

SOBA ZEHİRLENMESİNE NE İYİ GELİR

Soba zehirlenmesi evde tedavi edilecek yada kendiliğinden geçecek bir zehirlenme değildir. Karbonmonoksit gazına maruz kalan kişi muhakkak tıbbi müdahale görmelidir. Kişi kendisini iyi hissediyor olsa bile 15 dakika sonra daha ağır belirtiler gösterecektir. Soba zehirlenmesi yavaş yavaş bütün solunum sistemini kilitleyen bir zehirlenme çeşididir. Etkileri ve hasarı hemen görünemeyebilir.

Soba zehirlenmesine ne iyi gelir sorusuna verebileceğimiz tek cevap; açık havaya çıkıp sağlık ekibi gelene kadar uzun uzun nefes almaya çalışmak olacaktır.

KARBONMONOKSİT (SOBA) ZEHİRLENMESİ

Karbonmonoksit tatsız, kokusuz, görülemeyen bir gazdır. İnsanlar karbonmonoksit zehirlenmesi denildiğinde genellikle sobadan duman çıktığını, dumana maruz kaldığını düşünür. Halbuki karbonmonoksit isminden de anlaşılacağı üzere maddenin üçüncü hali olan ‘gaz’ halidir. karbonmonoksit tıpkı oksijen, karbondioksit gibi soluduğumuz ama farkında olmadığımız, kokusu ve tadı olmayan bir gazdır. Bu nedenle çok ama çok tehlikelidir. Bir çok kişi uyanık olsa bile gazdan etkilendiğini, zehirlendiğini fark etmez.

Karbonmonoksit zehirlenmesi halinde ilk önce gözler kızarır. Eğer böyle bir durumla karşı karşıyaysanız derhal sobanınızı kontrollü bir şekilde söndürüp yakıtınızı değiştirin. Ve mutlaka ortamı havalandırın. Yazımıza son vermeden önce bir kez daha karbonmonoksit zehirlenmesine maruz kalmamak için sizinle alabileceğiniz tedbirleri paylaşalım.

SOBA ZEHİRLENMESİ ÖNLEM

Yukarıda da uzun uzun bahsettiğimiz gibi soba zehirlenmesi önlem denilince akıllara ilk baca temizliği gelir. Bunun dışında bacalara bağlı olan rüzgar gülleri de karbonmonoksit gazlı havanın tahliyesi için oldukça önemli bir etmendir. Diğer kuvvetli etmende gaz yoğunluğu daha düşük kaliteli kömür kullanmaktan geçer. Gaz zaten kömürün kendi içerisinde olan bir gazdır ve ucuz kömürler zehirlenme halini doğrudan etkilemektedir. Bu sebeple kaliteli kömür kullanmak çok önemlidir.

Eğer kömürle ısınıyorsanız ortamı 2 saatte bir havalandırmanız yararlı olacaktır. Bunun dışında sobanızın tamamını asla yakıtla doldurmayın. 4/3 lük bir doluluk hem yakıtın daha sağlıklı yanmasını sağlar, hem de gazın birden ortama karışmasını engeller.

Sobanızı yakmak için benzin vs. gibi maddelerden faydalanmayın. Çıra yada kağıtla sobanızı kolaylıkla yakabilirsiniz. Bizden bu kadar. Herkese sağlıklı günler dileriz.

Bu makale uzun araştırmalar ve ciddi emeklerle hazırlanmıştır. Makalenin telif hakkı web sitemize aittir. Kaynak gösterilerek bile kopyalanamaz, kullanılamaz. www.ankarakomur.net 

Bir yorum ekleyin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir